سازمان جهانی استاندارد ISO

مشاغل خانگی، دورکاری صنعتی و افزایش مزیت رقابتی
۲۶ دی ۱۳۹۵
ماشین سازی زاگرس
همایش ملی نام آوران دانش و فناوری کشور
۲۷ دی ۱۳۹۵
iso

برای داشتن تجارت و همکاری های بین المللی وجود استاندارد شرط لازم می باشد به این منظور نهادی بین المللی برای ایجاد هماهنگی و تدوین استانداردها مورد نیاز است .

سازمان جهانی برای استانداردسازی International Organization for Standardization موسوم به ( ISO ) در سال ۱۹۴۶ با هدف تسهیل تبادل کالاها و خدمات در سطح جهانی بوسیله تدوین استانداردهای جهانی ایجاد شد. ISO یک سازمان غیر دولتی که مقر اصلی ان در شهر ژنو کشور سویس می باشد بزرگترین سازمان تدوین و منتشرکننده استانداردهای جهانی می باشد . ضرورت تاسیس سازمان ایزو – توسعه دانش فنی و ظرفیت های فناوری – ایجاد یک زبان واحد میان تولیدکنندگان و مصرف کنندگان – تسهیل در تجارت و انتقال فناوری – طرح نیازهای فنی صنعت میباشد . اهداف اصلی سازمان ایزو در تدوین استانداردهای بین المللی این اهداف شامل : – تسهیل تجارت بین المللی – کیفیت ، ایمنی و امنیت ، حمایت از مشتری و حفاظت زیست محیطی – توسعه بهینه فناوری ها می باشد . این سازمان مرکب از ادارات استاندارد ملی ۱۶۳ کشور جهان می باشد که هر یک وظیفه نمایندگی کشور خود را به عهده دارند . این اعضا به ۳ گروه Member bodyاعضای اصلی ، Subscriber member امضا کننده ، Correspondent member ناظر تقسیم می شوند .

اعضای مجمع(GENERAL ASSEMBLY)

۱-اعضای ایزو(Member bodies) بالاترین مرجع استاندارد سازی در هر کشور که حق رای کامل برای هر کمیته فنی ایزو را دارد ( ایران عضو می باشد.)

۲- اعضای مکاتبه ای(Correspondent Members) این عضویت در مورد کشورهائی است که استاندارد سازی در آنها کامل شده است و نمی توانند در کار فنی و همچنین در سیاست گذاری های سازمان ایزو مشارکت فعال داشته باشند، اما حق آگاهی از فعالیت های ایزو را دارند.

۳- اعضای مشترک شده(Subscriber Members) در سال ۱۹۹۲ سازمان ایزو گروه دیگری با عنوان مشترک شده را برای نحوه عضویت در نظر گرفت. این گروه در مورد کشورهائی است که از نظر اقتصادی درآمد پائینی دارند و هزینه عضویت کمتری نسبت به بقیه اعضا پرداخت می کنند ولی با سازمان ایزو در ارتباط می باشند و تحت عنوان مشترک شده عضویت دارند. تعداد اعضای اصلی ۱۰۷ کشور تعداد اعضای امضا کننده ۱۱ کشور و تعداد اعضای ناظر ۴۳ کشور می باشد. تدوین استانداردها توسط کمیته های فنی Technical Committee ( TC )صورت می گیرد و هر کمیته مرکب از نمایندگانی از کشورهای مختلف بوده که دارای حق رای می باشد هر کمیته دارای یک رییس می باشد که از میان کشورهای عضو انتخاب می شوند . هر استاندارد با رای حداقل ۷۵% اعضا به تصویب می رسد. درحال حاضر ۲۵۲ کمیته فنی در سازمان جهانی استاندارد ISO وجود دارد . لازم به ذکر است هر گاه کمیته ای منحل شود شماره آن به کمیته دیگری داده نمی شود و شماره ها به ترتیب افزایش می یابد . از آنجا که سرواژه سازمان جهانی استاندارد سازی در زبان های مختلف متفاوت است برای مثال در زبان انگلیسی IOS و در زبان فرانسه OIN می شد به منظور یکسان کردن نام آن در سراسر جهان این سازمان به نام ISO خوانده می شود . معنی کلمه ISO چیست ؟ نام ISO از کلمه یونانی( لاتین ) ISOS به معنی هم شکل و یکسان گرفته شده که کلمه معادل آن در فارسی ایستار می باشد. اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران یکی از اعضای اصلی و قدیمیISO می باشد که از ۱۹۶۰ در سازمان جهانی استاندارد عضویت دارد و در تدوین ۲۹۸ استاندارد جهانی مشارکت داشته . جای تاسف است که با وجود این سابقه حضور ۵۰ ساله کشور ما که تا سال ۱۹۷۹ جز تاثیر گذار ترین اعضای ISOبود امروز نقش کمرنگی در این سازمان دارد و علیرغم نیروی متخصص موجود در آن به علت بعضی مسائل مدیریتی و سیاسی باعث شده از موقعیتی در خور در ISOبرخوردار نباشد. سازمان جهانی استاندارد به منظور ارزیابی سازمان های اعتبار دهنده AB ها برای صدور گواهینامه های مدیریت کیفیت ، ایمنی و زیست محیطی اقدام به تاسیس مرکزی به عنوان مرکز اعتبار دهی موسوم به IAF نموده . این اداره اقدام به کنترل و اجازه صدور گواهینامه ها به سازمان های اعتبار دهنده مانند UKAS انگلستان ، ENAC اسپانیا ، DAR آلمان ، RVA هلند و… نموده و سازمانهای اعتبار دهنده AB نیز به نوبه خود اقدام به دادن اعتبار به شرکت های CB ( شرکتهای گواهی دهنده ) مانند SQS , SGS , QMI , AFAQ , BRS ASYS , TUV , DNV ,CSQ , QS , می کند. بعضی شرکت های گواهی دهنده مانند اکثر شرکت های TUV خود مستقیما اعتبار دهی نشده اند و اعتبار دهی آنها از طریق یک فدراسیون به نام TUV CERT می باشد ، در واقع این شرکت ها به علت کوچک و منطقه ای بودن از این روش برای کسب اعتبار استفاده نموده تا از طریق یک فدراسیون ضمن کاهش هزینه تبلیغات و ثبت و صدور از ا عتبار دسته جمعی استفاده کنند ، شرکت های عضو CSQ ایتالیا هم از این روش استفاده میکنند به همین دلیل شما گرچه تبلیغات RENA یا IMQ را می بینید ولی وقتی این شرکت ها گواهینامه ISO صادر نمیکنند به نام شرکت دیگری این کار را انجام می دهند . تاریخچه تاسیس استاندارد در ایران هرچند که استاندارد از زمان ماد ها در فلات ایران وجود داشت و از زمان هخامنشیان استانداردهایی برای ضرب سکه و کنترل حجم و وزن آن تدوین و ابلاغ شده و اجرا می شد اما در سال ۱۳۰۴ با تصویب اولین قانون در ارتباط با اوزان و مقیاس ها استاندارد در ایران به صورت امروزی ایجاد شد . ۲۸ سال طول کشید تا در سال ۱۳۳۲ بنا به ضرورت تعیین ویژگیها و نظارت بر کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی تشکیلات سازمانی مؤسسه استاندارد در قالب اداره ای در وزارت تجارت وقت ایجاد گردد. مؤسسه استاندارد سال ۱۳۳۹ با تصویب قانون تاسیس، کار خود را در چارچوب هدف ها و مسئولیت های تعیین شده آغاز نمود و همان سال به عضویت سازمان بین المللی استاندارد ISO درآمد در سال ۱۳۴۳ – آزمایشگاههای واقع در شهر صنعتی کرج (محل فعلی) ضمیمه شد و نام موسسه استاندارد ایران به ” موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ” تبدیل یافت. مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، همچنین در کمیسیون بین المللی الکتروتکنیک IEC، سازمان بین المللی اندازه شناسی OIMIL و انجمن جهانی سازمان های تحقیقات صنعتی و فنی WAITRO و مجمع بین المللی تأیید صلاحیت IAF عضویت دارد اما برای صدور گواهینامه ایزو برای سیستم های Q – HSE تا سال ۹۰ مورد اعتبار دهی قرار نگرفته است . علاوه بر این، پس از تصویب دستورالعمل مربوط توسط شورای عالی استاندارد، دبیرخانه کمیسیون ملی کدکس غذایی از سال ۱۳۸۰ در مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تشکیل گردید که به عنوان تنها رابط CONTACT POINT در کشور فعالیت می نماید.

اهم وظایف موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

۱. تعیین ، تدوین و نشر استانداردهای ملی ( رسمی) به عنوان تنها مرجع رسمی این وظیفه در کشور

۲. انجام تحقیقات به منظور تدوین استاندارد ، بالا بردن کیفیت کالاهای تولید داخلی ، کمک به بهبود روشهای تولید و کارآیی صنایع

۳. ترویج استانداردهای ملی

۴. نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری

۵. کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین المللی

۶. کنترل کیفیت کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت از مصرف کنندگان و تولید کنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب

۷. مشارکت در تدوین استانداردهای بین المللی

۸. ترویج سیستم بین المللی یکاها (SI) به عنوان سیستم رسمی اوزان و مقیاس ها در کشور و کالیبره کردن وسایل سنجش

۹. آزمایش و تطبیق نمونه کالا با استانداردهای مربوط ، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقایسه ای و صدور گواهینامه های لازم

۱۰. آموزش مستمر مسوولین کنترل کیفیت واحدهای تولیدی تا سال ۱۳۸۷ تعداد ۱۲۲۲۷ استاندارد مختلف توسط ISIRI تدوین شده است این سازمان دارای ۲۰ کمیته تخصصی می باشد وبیش از ۲۰۰۰ نفر پرسنل دارد .